ÇEVRESEL GÜRÜLTÜNÜN  DEĞERLENDİRİLMESİ VE YÖNETİMİ

YÖNETMELİĞİ TASLAĞI

 BİRİNCİ BÖLÜM

Genel Hükümler

 Amaç

Madde 1-

1) Bu yönetmeliğin amacı; kişilerin huzur ve sükununu, beden ve ruh sağlığını gürültü ile bozmayacak bir çevrenin geliştirilmesi için çevresel gürültüye maruz kalmanın etkileriyle, belirli öncelikler esasına göre mücadele etmeye yönelik  esas ve kriterleri belirlemektir. Bu amaca ulaşmak için aşağıda belirtilen eylemler uygulanacaktır.

a) Gürültü haritalama ve akustik raporlama yoluyla çevresel gürültüye maruz kalma düzeyinin  belirlenmesi.

b) Çevresel gürültü ve etkileri hakkında kamuoyunun bilgilendirilmesi.

c) Gürültü haritalama ve akustik rapor sonuçları esas alınarak; özellikle çevresel gürültüye maruz kalma düzeylerinin insan sağlığı üzerinde zararlı etkilere yol açmasının mümkün olduğu ve çevresel gürültü kalitesini korumanın gerekli olduğu yerlerde, gürültüyü önleme ve azaltmaya yönelik eylem planlarının hazırlanması ve alınabilecek kontrol tedbirlerinin uygulanması.

 2) Bu yönetmelik, özellikle çevresel gürültüyü azaltmak için ülke düzeyinde önlemler geliştirmeye yönelik bir temel sağlamayı da amaçlamaktadır.

 Kapsam

Madde 2- Bu yönetmelik; özellikle inşa edilmiş alanlarda, parklarda veya aglomerasyonlardaki diğer sessiz alanlarda, askeri alanlarda, okulların yakınında, hastanelerde ve diğer gürültülü yoğun bina ve  alanlarda insanların maruz kaldıkları çevresel gürültüler için uygulanır.

 İstisnalar

Madde 3- Bu yönetmelik, ulaşım araçları (iç ve dış),  sanayi tesislerinde, açık alanda ve ev işlerinde kullanılan alet, ekipman ve makinelerin  ses gücü düzeyi ile ses basıncı düzeyi ve  İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Mevzuatı kapsamına giren işyerlerinde çalışan işçilerin maruz kaldığı gürültü ve titreşim düzeyleri için uygulanmayacaktır.

 Milli Savunma Bakanlığına bağlı tesislerde zorlayıcı savunma nedenleri ve milletler arası yükümlülüklerin yerine getirilmesi söz konusu olduğunda bu yönetmelik hükümleri uygulanmayabilir.

 Hukuki Dayanak

Madde 4- Bu yönetmelik 4856 sayılı Çevre ve Orman Bakanlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkındaki Kanun’un 9. Maddesi  ve  2872 sayılı Çevre Kanunu’nun 14. Maddesine  dayanılarak, 2002/49/EC Çevresel Gürültünün Yönetimi ve Değerlendirilmesi Direktifi de göz önüne alınarak  hazırlanmıştır.

 Tanımlar

Madde 5- Bu Yönetmelikte adı geçen ve açıklanması gerekli görülen tanımlar aşağıda verilmiş olup, genel kurallar, birimler, semboller ve çevirmelere ilişkin bilgiler Ek-I’ de yer almaktadır.

 Bakanlık: Çevre ve Orman Bakanlığı’dır.

 Çevresel Gürültü: Ulaşım araçları, (kara yolu trafiği, demir yolu trafiği, hava trafiği, denizyolu trafiği), endüstriyel faaliyetler, şantiye, açık havada kullanılan teçhizat, rekreasyon alanları, komşuluk münasebetleri ve elektronik olarak yükseltilmiş müzik yayınları yapan eğlence yerlerinden yayılan istenmeyen veya zararlı açık hava sesleri anlamını taşımaktadır.

 İç Gürültü Düzeyi: Yapıların içinde çeşitli faaliyetlerin yer aldığı faaliyet hacimlerinde ölçülmüş veya hesaplanmış  gürültü düzeyidir.

 Arka Plan Gürültüsü:Bir çevrede incelenen gürültü kaynağının dışında  diğer kaynakların aynı anda oluşturdukları sürekli bir ortam (fon) gürültüsüdür.

 Darbe Gürültüsü: İki kütlenin birbirine çarpması ve sürtünmesi ile ortaya çıkan ve kütleler içinde yayılma yoluyla havaya iletilen gürültüdür.

 Çevresel Titreşim: Maden ocakları, yapılarda kullanım alanı dışında başka amaçlarla kullanılan bina ve hacimlerdeki faaliyetler sonucunda genellikle katı, sıvı ve gaz  ortamlarda yayılan ve dokunma duyusu ile hissedilen alçak frekanslı ve yüksek genlikli mekanik hareketlerdir.

 Gürültü Göstergesi: Bir zararlı etki ile ilgili olarak çevresel gürültünün tanımlanmasında kullanılan fiziksel bir cetveldir.

 dBA: İnsan kulağının en çok duyarlı olduğu orta ve yüksek frekansların özellikle vurgulandığı bir ses basıncı birimidir. Gürültü azaltılması veya kontrolünde çok kullanılan dBA birimi, ses yüksekliğinin subjektif değerlendirilmesi ile de ilişkilidir.

 L_den ( Gündüz/Akşam/Gece/Gürültü  Göstergesi): A ağırlıklı uzun dönem ses düzeyi ortalaması olup, bir günlük rahatsızlık düzeyini ifade eder.

 L_day (Gündüz/ Gürültü  Göstergesi): A ağırlıklı uzun dönem ses düzeyi ortalaması olup, yılın gündüz sürelerinin tamamına göre belirlenir ve bir günlük rahatsızlık düzeyini ifade eder.

 L evening (Akşam/ Gürültü  Göstergesi): A ağırlıklı uzun dönem ses düzeyi ortalaması olup, yılın akşam sürelerinin tamamına göre belirlenir ve akşam süresince rahatsızlık düzeyini ifade eder.

 L night (Gece/ Gürültü  Göstergesi): A ağırlıklı uzun dönem ses düzeyi ortalaması olup, yılın gece sürelerinin tamamına göre belirlenir ve uyku kaçırıcı rahatsızlık düzeyini ifade eder.

 Eşdeğer Gürültü Düzeyi (Leq): Verilmiş bir süre içinde süreklilik gösteren ses enerjisinin veya ses basınçlarının ölçüm süresi içindeki ortalama değerlerini veren dBA biriminde bir gürültü ölçeğidir.  

 Sınır Değer: Aşılması halinde yetkililerce dikkate alınan veya azaltıcı önlemlerin uygulamaya sokulmasına yol açan bir L_den  veya L_gece, ve uygun olan hallerde L_gündüz ve L_akşam gösterge değeri anlamı taşıyacaktır. Farklı gürültü türleri (karayolu, demiryolu, havayolu trafiği gürültüleri, endüstriyel gürültüler v.b.), farklı muhitler ve nüfusların farklı gürültü hassasiyetleri için farklı sınır değerler olabilir. Mevcut durumlar için kullanılan sınır değerleri ile yeni durumlar (gürültü kaynağı veya muhitin kullanım amacı açısından bir değişiklik olması halinde) için kullanılanlar farklılık gösterebilirler.

 Titreşimden Etkilenme Sınırı:  Titreşimin insan  sağlığı, performansı ve konforu üzerinde oluşturduğu hareket hastalığı gibi fizyolojik ve psikolojik etkilerle, yapılarda hasarların başlama sınırlarındaki, titreşimin hızı, ivmesi, genliği, frekansları veya süresi ile ortaya konulmuş kriterlerdir.

 Zararlı Etkiler: İnsan sağlığı üzerinde olumsuz etkilerin oluşmasıdır

 Rahatsızlık: Alan araştırmaları vasıtasıyla belirlenen toplumsal gürültü rahatsızlığının derecesi anlamı taşıyacaktır,

 Gürültüden Etkilenme: Gürültünün, insan sağlığı ve konforu üzerindeki etkileri, işitme hasarları şeklinde görülen fiziksel etkileri, vücut aktivitesinde görülen fizyolojik etkileri, sıkıntı,rahatsızlık,öfkelenme, sinirlilik ve diğer davranış bozuklukları gibi psikolojik etkiler ve iş veriminin azalması, işitilen seslerin anlaşılamaması gibi görülen performans etkileri olarak 4 grupta toplanabilir.

 Doz-Etki İlişkisi:Bir zararlı etki ile gürültü gösterge değeri arasındaki ilişkiyi ifade eder.

 Değerlendirme: Bir gürültü göstergesi veya ilgili tehlikeli etkilerin değerini hesaplamak, tayin etmek, ön görmek, tahmin etmek veya ölçmek için kullanılan her türlü  yöntem anlamı taşıyacaktır.

 Gürültü Haritalama: Yürürlükte bulunan her türlü sınır değerin ihlali, belirli bir alandaki etkilenen kişi sayısı veya belirli bir bölge içinde bir gürültü göstergesinin belirli değerlerine maruz kalan konut sayısı da dahil olmak üzere mevcut veya öngörülen bir gürültü durumu hakkındaki verilerin bir gürültü göstergesi koşulları açısından sunulması anlamı taşıyacaktır.

 Stratejik Gürültü Haritalama: Belirli bir alan dahilinde farklı kaynaklardan yayılan gürültü etkilerini bir bütün olarak değerlendirmek veya bu tür bir alanın her açıdan değerlendirilmesi için tasarlanan bir harita anlamı taşıyacaktır.

 Eylem planı: Gerektiğinde gürültü düzeyinin düşürülmesi de dahil olmak üzere, gürültü ile ilgili sorunlar ve etkileriyle baş etmek için tasarlanan planlar anlamı taşıyacaktır.

 Kamuoyu: Bir veya daha fazla gerçek veya tüzel kişi ile bunların ulusal mevzuat veya uygulamaya uygun olarak oluşturduğu dernek, örgüt veya gruplar anlamı taşıyacaktır.

 Aglomerasyonlar: Nüfusu 100.000 ve daha fazla olan,  şehirleşmiş alan olarak kabul edilen,  yüksek nüfus yoğunluğuna sahip toprak parçasıdır.

 Aglomerasyon İçindeki Sakin Alan: Belirli bir değerden daha büyük başka bir gürültü gösterge değerine  maruz kalmayacak şekilde, her türlü gürültü kaynağından ayrılan bir alandır...

 Açık Arazideki Sakin Alan: Trafik, endüstri veya rekreasyon faaliyetlerinden kaynaklanan her türlü gürültü rahatsızlığına maruz kalmayacak şekilde ayrılan bir alandır. 

 Ana Karayolu:  Yılda üç milyondan fazla aracın geçtiği bölgesel, ulusal veya uluslar arası bir karayoludur. 

 Ana Havalimanı: Hafif uçaklarla tamamen eğitim amaçlı olarak yapılanlar hariç olmak üzere yılda 50.000 den fazla hareketin (her bir kalkış veya iniş bir harekettir) gerçekleştiği sivil havaalanıdır.

 Ana Demiryolu: Yılda 30.000’den fazla trenin geçtiği bir demiryoludur.

 Gürültüye Duyarlı Alan ve Kullanımlar: Kamu ve özel mülkiyetli arazilerde kurulmuş ve içinde yer alan olaylar gereği, istenen seslerin en iyi biçimde duyulabilmesi  ve dış gürültüden olan rahatsızlığın giderilebilmesi için  iç akustiğin şart koştuğu aşırı seslerden korunması gerekli olan bina ve alanlardır. Mesela: konut, hastane, yataklı tedavi kurumları ,okul, motel, pansiyon, dinlenme tesisleri, tatil ve dinlenme parkları, mezarlık gibi yerler, kendi içinde çok ve orta derecede duyarlı olarak ayrılabilirler

 Akustik Gölge Bölgesi: Ses dalgalarının bir çevrede yayılmaları sırasında engeller, rüzgar etkisi ve günlük sıcaklık değişimleri gibi dış etkilerle kırılma ve kıvrılmalara uğramaları sonucu ortaya çıkan ve içerisinde ses düzeylerinin  10-15 dBA  kadar azalma gösterdiği alanlardır.

 Akustik Planlama: Gelecekte olabilecek gürültülerin arazi kullanım planlaması, trafik ve trafik planlama için sistem mühendisliği ile ses izolasyon tedbirleri ve gürültü kaynaklarının kontrolü gibi planlanmış önlemler kullanılarak kontrol edilmesi anlamı taşıyacaktır.

 Ses Yayılma Kaybı: Bir ses iletim sistemi içerisinde, biri kaynaktan referans uzaklıkta diğeri herhangi bir uzaklıkta yer alan iki nokta arasındaki ses basınç düzeyi azalmasıdır.

 Ses Geçirme Katsayısı = Ses Geçiş Katsayısı = Ses İletim Katsayısı: Bir yapı elemanının ses yalıtımının ölçülmesinde temel birim olan ses geçirme katsayısı; elemanın yüzeyine gelen ve arka tarafına iletilen ses şiddetleri farklıdır ve logaritmik ölçekte belirtildiğinde, Ses İletim Kaybı=Ses Geçiş Kaybı = Ses Geçirme Kaybı adını almaktadır. Ses iletim kaybının birimi desibel’dir. Geçirme kayıpları eleman özellikleri yanında seslerin frekanslarına göre değişmektedir.

 Ses Yansıma Katsayısı  (b): Bir elemanın  yüzeyine çarpan ses dalgası yüzey pürüzlülüğü gibi nedenlerden dolayı enerjinin bir kısmını yüzeye aktarır ve bir kısmı da geri yansır.Ses yansıma katsayısı; yansıyan dalganın şiddetinin , gelen dalganın şiddetine oranıdır.

 Reverberasyon (Çınlama) Zamanı: Bir hacmin akustik özelliğini frekansa bağlı olarak belirleyen bir kriterdir. Hacim içinde faaliyette olan bir ses kaynağının  susmasından itibaren ses düzeylerinin 60 dBA  azalması için gerekli saniye biriminde zaman süresidir

 Fiziksel Çevre Faktörleri: Sesin kaynaktan kullanıcıya, yapı veya etkilenen kişilere iletilmesi sırasında geçtiği fiziksel çevrede bulunan ve ses yayılımını etkileyen gürültüyü artırıcı veya azaltıcı her türlü elemandır.

 Gürültü Kontrolü: Herhangi bir ses kaynağından yayılan gürültü niteliğine sahip sesleri, kabul edilebilir düzeye indirmek, akustik özelliğini değiştirmek, etki süresini azaltmak, hoşa giden veya daha az rahatsız eden bir başka ses ile maskelemek gibi yöntemlerle zararlı etkilerini tamamen veya kısmen yok etmek için yapılan işlemlerdir. Gürültü kontrolü gürültü kaynağında, gürültünün yayıldığı çevrede ve gürültüden etkilenen kullanıcıda olmak üzere üç elemanda yapılabilir.

 Çevresel Önlemler: Yapıların dışında veya içinde yer alan gürültü kaynaklarından doğan seslerin, yapı içindeki kullanıcıya ulaşıncaya kadar yayıldığı çevrede yapılabilecek her türlü gürültü kontrol tedbirleridir.

 Gürültü Kaynağında Önlemler: Gürültü üreten ses kaynağının yapısı, işleme tekniği, oturduğu zemin, monte edilme biçimi ve buna benzer doğrudan kaynak ile ilgili olarak alınabilecek önlemlerdir.

 Gürültü Kontrol Uygunluk Belgesi: Bu Yönetmelik Ek-8 Liste A ve B’de yer alan işletmelerin bu yönetmelikte yer alan esaslara uygun olarak çalıştığını gösteren ve yetkili merci tarafından verilen belgedir.

 Akustik Rapor: Bakanlıkça yeterlilik verilen kurum kuruluşlar tarafından bu Yönetmelik Ek-8 Liste A ve B’ de yer alan işletmelerin gürültü kaynakları ve çevresel gürültü düzeyi ile ilgili değerlendirmelerinin yapıldığı rapordur.

 Görev Yetki ve Sorumluluklar

Madde 6- Bu Yönetmeliğin yetki alanı içersinde;

a) Havaalanları için  stratejik gürültü haritalarının hazırlanması veya hazırlatılması hava alanı işletmecisinin,

 b) Karayolları için  (otoyol, devlet ve il yolları ile şehir içi yollar) stratejik gürültü haritalarının hazırlanması veya hazırlatılması karayolu işletmecisinin, (Kanunla verilen yetki kapsamında sorumlu olduğu karayollarına bağlı olarak, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü ve/veya  ilgili Belediyesi),

 c) Demiryolları için stratejik gürültü haritalarının hazırlanması veya hazırlatılması  demiryolu işletmecisinin (Ulaştırma Bakanlığı; Devlet Demir Yolları Genel Müdürlüğü ) ,

 d) Aglomerasyonlar için stratejik gürültü haritalarının hazırlanması veya hazırlatılması  ilgili belediyenin,

 e) Stratejik Gürültü Haritalarının hazırlanmasına yönelik her türlü bilgi sağlamayı kolaylaştırmak için bir veri tabanını kurmak veya kurdurmak  Bakanlığın,

 f) 2002/49/EC Çevresel Gürültü Değerlendirilmesi ve Yönetimi Direktifi kapsamında gerekli olan her türlü bilgi ve belgeyi  Avrupa Birliği Komisyonuna  sunmak Bakanlığın,

 g) Bu Yönetmelik, Ek-VII Liste A ve B de yer alan tüm işletmeler için  “Akustik Rapor” hazırlamak veya hazırlatmak ve Gürültü Kontrol Uygunluk Belgesini almak işletme sahiplerinin,

 h) Eylem planlarının  hazırlanması  Bakanlığın koordinasyonunda; kanunla verilen yetki kapsamında, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı ve/veya Ulaştırma Bakanlığı  ve/veya ilgili Belediyesinin,

 ı) Stratejik gürültü haritaları ve buna bağlı olarak hazırlanan eylem planlarını kamuoyunun görüşüne açmak ve gelen görüşler doğrultusunda revizyon yapılmasını sağlamak, Bakanlığın koordinasyonunda; kanunla verilen yetki kapsamında, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı ve/veya Ulaştırma Bakanlığı  ve/veya  ilgili Belediyesinin, 

 i) Stratejik Gürültü Haritalarının ve Eylem Planlarının onaylanmasında  Bakanlığın koordinasyonunda; Bayındırlık ve İskan Bakanlığı, Ulaştırma Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı,  ilgili belediye ve üniversite temsilcilerinden oluşan komisyonun, 

 j) Gürültü haritalarını ve eylem planlarını toplamak  Bakanlığın,

 k) Eylem planlarının uygulanması ilgili kurum kuruluş veya işletmecinin,

 l) Çevresel gürültüden etkilenme düzeyinin, işitme sağlığı ve kritik sağlık etkilerinin değerlendirilmesi ve bunlarla ilgili esas ve usullerin oluşturulması Sağlık Bakanlığının,

 m) Çevresel gürültü ve titreşim konulu şikayetlerin değerlendirilmesi, İlin en büyük mülki amiri ve onun yetkili kıldığı kaymakamlık ve belediyelerin,

 n) Oluşturulacak rutin denetim programlarına veya şikayete göre yapılacak denetimlerde bu yönetmelik istisna konuları ile ilgili tespit edilen hususlarda sorumlu kurum/kuruluşlarla iletişim kurma Bakanlık ile onun yetkili kıldığı kurum ve kuruluşların,

 o) Rutin denetim programında yer alacak ekibin ölçüm, kontrol ve denetim konularına ilişkin her türlü eğitim vb. yapmak/yaptırmak  ve sertifikalandırmak  Çevre ve Orman Bakanlığının,

 p) Yönetmelik kapsamında gereklilik arz eden açıklayıcı kullanım kılavuzları, el kitapları vb. dokümanları hazırlamak veya hazırlatmak  Bakanlığın,

 sorumluğundadır.

 İKİNCİ BÖLÜM

Kaynaklar İçin Müsaade Edilen Ses Gücü Seviyeleri

 Karayolu Ulaşım Araçlarının Uyması Gereken Şartlar

Madde 7- Motorlu kara taşıtları aşağıda sıralanan esaslara uymak mecburiyetindedir.

a) Bir motorlu araç, susturucusuz veya ses giderici diğer parçaları olmadan karayolunda kullanılamaz. Bakım, onarım veya diğer değiştirme amacı dışında bir motorlu araç, motosiklet, moped veya traktör üzerindeki susturucu veya ses giderici parça çıkarılamaz, çalışamaz hale getirilemez.

 b) Kamuya açık yerlerde çalıştırılan motorlu taşıtların dış gürültü seviyesi ve egzoz sistemleri ile ilgili olarak Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından 30/11/2000 tarihli ve 24246 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe  konulan  “Motorlu Araçların Dış Gürültü Emisyonları ve Egzoz Sistemleri İle İlgili Tip Onayı Yönetmeliği (70/157/AT) kapsamında getirilen esasların sağlanması zorunludur.

 c) Motorlu araçların sesli  uyarı cihazları (kornaları) ile ilgili olarak, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından 1/5/1999 tarihli  ve 23682 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe konulan “Motorlu Araçların Sesli İkaz Cihazları ve Bunların Takılması İle İlgili Tip Onayı Yönetmeliği (70/388/AT)” hükümlerini sağlanmak zorundadır. Geçiş üstünlüğüne haiz taşıtlara Karayolları Trafik Yönetmeliğinin 141 inci hükmü uygulanır.

 d) Tekerlekli tarım veya orman traktörlerinin dış gürültü düzeyleri ile ilgili olarak, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından 13/06/2002 tarih ve 24784 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe konulan “Tekerlekli Tarım veya Orman Traktörlerinin Bazı Parçaları ve Özellikleri İle İlgili Tip Onayı Yönetmeliği (74/151/AT)” hükümlerine tabidir.

 e) İki veya üç tekerlekli motorlu araçların dış gürültü düzeyleri ile ilgili olarak, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından 18/07/2003 tarih ve 25272 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe   konulan “İki veya Üç Tekerlekli Motorlu Araçların Bazı Akşam ve Özellikleri İle İlgili Tip Onayı Yönetmeliği (97/24/AT)”  hükümlerine  tabidir.

 Demiryolu Ulaşım Araçlarının Uyması Gereken Şartlar

Madde 8- Banliyö ve şehirlerarası trenler ile ağır ve hafif metroların azami dış gürültü düzeyleri vb. esasların belirlenmesi  Ulaştırma Bakanlığı’nın sorumluluğunda olup, Ulaştırma Bakanlığı Devlet Demir Yolları Genel Müdürlüğü’nün üyesi olduğu Uluslararası UIC standartları da dikkate alınarak yönetmelik/tebliğ şeklinde yayımlanır. 

 Havayolu Ulaşım Araçlarının Uyması Gereken Şartlar

Madde 9- Türk tescilindeki ve yabancı ülke tescilindeki havayolu araçlarının iç ve dış trafiğe açık hava alanlarımıza iniş ve kalkış yapabilmeleri için havaalanı araçları Ulaştırma Bakanlığı Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan Gürültü Yönetmeliği’ndeki esasları sağlamak zorundadır.

 Denizyolu  Ulaşım Araçlarının Uyması Gereken Şartlar

Madde 10-Göl, nehir, dere, deniz veya başka su yollarında kullanılan taşıtların ses gücü düzeyleri vb. esasların belirlenmesi, Denizcilik Müsteşarlığı’nın sorumluluğunda olup, müsteşarlıkça  belirlenir ve yönetmelik / tebliğ şeklinde yayımlanır.

 Açık Alanda Kullanılan Ekipmanların Uyması Gereken Şartlar

Madde 11- Açık alanda kullanılan ekipmanların gürültü düzeyi, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı’nca çıkarılan 22/1/2003 tarihli ve 25001 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren “ Açık Alanda Kullanılan Teçhizat Tarafından Oluşturulan Çevredeki Gürültü Emisyonu İle İlgili Yönetmelik  (2000/14/AT)” hükümlerine tabidir.

 Ev Aletlerinin Uyması Gereken Şartlar

Madde 12- Ev ekipmanları gürültü düzeyi, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı’nca çıkarılan 26/2/2003 tarihli ve 25032 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren “Ev Aletlerinden Çevreye Yayılan Gürültüye İlişkin Tebliğ: 2003/2 (86/594/AET)”  hükümlerine  tabidir.

 Sanayi Tesislerinde Kullanılan Alet, Ekipman ve Makinelerin Uyması Gereken Şartlar

Madde 13- Sanayi tesislerinde kullanılan alet, ekipman ve makinelerden yayılmasına izin verilen maksimum ses gücü düzeyleri,  Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından 5/6/2002 tarihli ve 24776 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe konulan Makine Emniyeti Yönetmeliği’nde (98/37/AT) verildiği gibi olup, yönetmelik hükümlerine tabidir.

 Madde 14- Madde 7 ve Madde 13 arasında yer alan gürültü kaynakları için ilgili kurum, kuruluşlar tarafından düzenlenen veya düzenlenecek olan mevzuat kapsamında getirilen ses gücü düzeylerinden daha yüksek gürültü çıkaran    kaynakların gerekli tedbirler alınmadan çalıştırılması, hizmete sokulması ve kullanılması ile ilgili hususlarının  sağlanıp sağlanmadığının denetimi, ilgili yönetmelikler kapsamındaki kurum/kuruluşların sorumluluğunda olup, bu yönetmeliğin uygulanmasında  söz konusu düzeylere ilişkin bir değerlendirme yapılamaz. Yapılan denetimler sırasından bir uygunsuzluk tespit edilirse uygunsuzluk sorumlu kuruluşa bildirilir.

 ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Çevresel Gürültü Esas ve Kriterleri

 Çevresel Gürültü Göstergeleri ve Bu Göstergelerin Uygulanması   

Madde 15-

a) Stratejik gürültü haritalarını hazırlama ve revize etme çalışmalarında kullanılacak olan L_den ve L_gece gürültü göstergeleri Ek-II-1 ve Ek-II-2 ’ de belirtildiği şekilde uygulanacaktır.

 b) Bazı hallerde L_den ve L_gece   ve uygun bulunan hallerde L_gündüz ve L_akşam ‘a ilave olarak Ek-II-3’de listelenenler ve benzeri özel durumlar için yardımcı gürültü göstergelerinin kullanılabilmesi mümkündür.

 c) Akustik hususların planlanması ve gürültü bölgeleme için L_den ve L_gece dışında, uygulamacılar tarafından gerekçe ve kullanım amaçları vb. hususlar belirtilmek koşuluyla başka göstergeler kullanılabilir.

 d) Bakanlık, 2008 tarihine kadar ülke genelinde yürürlükte olan veya hazırlıkları sürmekte olan ilgili her türlü sınır değer hakkında Komisyona bilgi verecektir.

 e) Karayolu trafiği, demiryolu trafiği, havaalanı civarındaki hava aracı gürültüleri, endüstriyel faaliyet yerlerindeki gürültüler  L_den ve L_gece   cinsinden ve uygun olan  hallerde L_gündüz ve L_akşam gösterge değeri olarak ifade edilecektir.

 Değerlendirme Yöntemleri

Madde 16-

a) Çevresel gürültü düzeyinin tespitinde kullanılacak olan L_den ve L_gece  gösterge değerleri Ek-III’de tanımlanan değerlendirme yöntemleri aracılığı ile belirlenecektir.

 b) Mevcut gürültü düzeyinin toplum üzerindeki etkilenme derecesi ve gürültünün günlük yaşamda çeşitli eylemler üzerinde olabilecek zararlı etkileri ve ulusal limit değerleri Ek-IV’de verilen etkilenme analizleri kullanılarak doz-etki ilişkisi ile tespit edilecektir. Etkilenme Analizleri Kullanım Kılavuzu Bakanlıkça hazırlanacaktır. 

 c) Çevresel Gürültü düzeylerinin sağlanamadığı durumlarda gürültü kontrolü açısından alınacak tedbirlerin belirlenmesinde Doz-Etki ilişkilendirmesinin göz önüne bulundurulması gerekmektedir.

Karayolu Çevresel Gürültü Sınır Değerleri

Madde 17-

a) Karayollarının geçtiği yerleşim alanına ve  zaman dilimine bağlı olarak; karayolu çevresel gürültü sınır değerleri  L_gündüz ve  L_gece   cinsinden Tablo-2’deki değerleri  aşamaz.

     Tablo 2- Karayolu Çevresel  Gürültü Sınır Değerleri

 b) Nüfusun yoğun olduğu yerleşim alanlarından geçen ve yılda 3 milyonun altında taşıtın geçtiği   karayollarının  maksimum çevresel gürültü düzeyinin  L_gündüz 65 dB(A)’yı aştığı yerlerde,  işletmeci kurum/kuruluş tarafından, karayolu civarında var olan evlerin mevcut yollardan etkilenmemesi için ilgili karayolu ve çevresinde trafik akışında, yol kaplaması vb. hususlara ilişkin gürültüyü azaltıcı önlemlerin alınması, gerekli tedbirler alındıktan sonra konuya ilişkin şikayetlerin devamı halinde yol kenarlarına EN 1793-1,2 ve 3 standardı ve diğer perdeleme teknikleri de dikkate alınarak maliyet analizi vb. faktörlerin irdelenmesi sonucunda etkin ve uygulanabilir bir tedbirin alınması ve alınan tedbirlerin etkinliğinin ölçüm ve performans testlerinin yapılması/yaptırılması, performans sonuçlarına ilişkin hazırlanan raporun Bakanlığa sunulması zorunludur.

 Raylı Sistem Çevresel Gürültü Sınır Değerleri

Madde 18-

a) Demiryollarının geçtiği yerleşim yerlerinde ve doğal yaşamın koruma altında bulunduğu alanlardaki  uzun mesafeli demiryolu hatlarında zaman dilimine bağlı olarak oluşabilecek çevresel gürültü sınır değerleri   L_den 65 dB(A) veya  L_gündüz 65 dB (A)  ve  L_gece 55 dB (A)’yı aşamaz.

b) Metro istasyonlarda metronun geçtiği hatlarda; bekleme, iniş ve biniş platformlarında ve istasyonlarda, vantilasyon şaftlarında  zaman dilimine bağlı olarak oluşabilecek çevresel gürültü sınır değerleri Tablo-3’deki değerleri  aşamaz.

 Tablo-3:  Metrolar için Çevresel Gürültü Sınır Değerleri

 b) Yılda 30 binin altında trenin geçtiği demiryolu ve  demiryolunun geçtiği alanın nüfus yoğunluğu ve alan özelliği (gürültüye duyarlılık açısından) göz önünde bulundurularak,  demiryolunun maksimum çevresel gürültü düzeyinin L_gündüz’ün 65 dBA’yı aştığı yerlerde, işletmeci kuruluş tarafından bütün tren ve lokomotiflerin ses ölçümlerinin yapılması, ilgili Bakanlıkça bu kapsamda çıkarılan standart, yönetmelik vb. uygun olmayan trenlerde gürültü kontrolü amacıyla lokomotiflere susturucu takılması, fren özelliklerinin değiştirilerek diskli frenlerin kullanılması, makine yapısında önlemlerin alınması, lokomotif ve vagonların tekerleklerinin düzeltilmesi, yağlanması ve tekerleklerde ses yutucu malzeme kullanımı gibi yapı ile ilgili tedbirlerin alınması, demiryollarında ise rayların sık sık bilenmesi, parlatılması, rayların belirli kesimlerinde lastik takozlar kullanılması, ray bağlantılarının kaynaklı duruma getirilmesi, demiryolu dönüşlerinin uygun biçimlenmesi, banketlerin titreşim iletmeyen malzeme ile kaplanması, tren yolu kodunun çevreye göre ayarlanması, tren yolu şevrelerinin iç yüzeylerinde ses yutuculuğunun artırılması vb. tedbirlerin alınması, tedbirler alındıktan sonra demiryolunun geçtiği alanda yaşayanların şikayetlerin devamlılığı halinde maliyet analizi yapılarak yol kenarlarına EN 1793-1,2 ve 3 standardı ve diğer perdeleme veya sorunun yaşandığı alanda var olan evlerde gerekli izolasyonun yapılması gibi tedbirlerinin alınması gerekmektedir Ayrıca; alınan tüm tedbirlerin etkinliğinin ölçüm ve performans testlerinin yapılması/yaptırılması, performans sonuçlarına ilişkin hazırlanan raporun  Bakanlığa sunulması zorunludur.

 c) Metro işletmecisi kurum/kuruluşlar, yer altı istasyonları içinde yansımış sesleri kontrol etmek üzere duvar ve tavanlarda gerekli akustik tedbirleri almak zorundadır. İstasyon boş iken 500 Hz.’de reverberasyon (çınlama)  zamanı 1.4-1.7 saniye olmalıdır. Kent içi ve dışında metronun gürültüye duyarlı alanlardan geçtiği yerlerde gürültü perdeleri uygulaması, fanların ve diğer gürültülü ekipmanın bulunduğu alanlar, diğer genel kullanım mekanlarından uzaklaştırılır, bu yapılamıyorsa bölme duvarlarında ve kapılarında EN 12354 -1,2,3  ve 4 standardına göre yapılacak yalıtım hesaplama sonuçları ve TS-EN 140-1,2,3,....10 standardına göre yapılacak ölçüm sonuçlarının Ek-XI’ de yer alan limit değerler ile karşılaştırılarak uygun yapı elemanlarının seçilerek uygulamaya konulması işletmecinin sorumluluğundadır. Bu doğrultuda işletmeci; alınan tüm tedbirlerin etkinliğinin ölçüm ve performans testlerinin yapılması/yaptırılması, performans sonuçlarına ilişkin hazırlanan raporu   Bakanlığa sunmak zorunludur.

 Havaalanları Çevresel Gürültüsü Sınır Değerleri

Madde 19-

a)Havaalanının bulunduğu alan ve zaman dilimine bağlı olarak; havaalanı çevresel gürültü sınır değerleri  L_gündüz ve  L_gece   cinsinden Tablo-4’deki değerleri aşamaz.

Tablo-4: Havaalanı Çevresel Gürültü Sınır Değerleri

 b) Helikopter iniş pistleri, havaalanı içersindeki depolama ve tamir alanlarında çevresel gürültü üst limit  değerleri  L_gündüz 65 dB (A)  ve  L_gece  55 dB (A)’yı aşamaz.

 c) Yılda 20.000’den fazla  iniş/kalkışın yapıldığı havaalanlarında, işletmeci kuruluş; gürültü izleme/ölçüm/kontrol monitör sistemi kurarak havaalanları için ilgili kurum kuruluşlarca müsaade edilen gürültü seviyesinin aşılmamasını kontrol etmek, bu seviyenin üzerine  çıkılması durumunda ise sebepleri vb. açıklayan detay bir raporun  Valiliğe sunulması zorunludur.

 d) Havaalanlarından kaynaklanan çevresel gürültü değerine göre; yeni binaların yapımında kısıtlamalar ve yeni binaların izolasyon gereksinimleri L_Aeq(4) kullanılarak bulunacaktır. Havaalanı çevresinde imar planları ve çevre düzeni planları doğrultusunda izin verilen gelişmelerde Tablo-5’de verilen esasların sağlanması zorunludur.

 Tablo-5: Havaalanı Çevresel Gürültüsüne Göre İzolasyon Sınır Değerleri

 Su Yolları için Çevresel Gürültü Temel Kriterleri

Madde 20- Deniz, göl veya başka su yollarının çevresel gürültü sınır değerleri L_gündüz 70 dB(A)_, L_akşam  65 dB(A) ve  L_gece 60 dB(A)  aşamaz. Gürültü Mücadele birimi ve sahil güvenlik  ekiplerince yapılacak periyodik denetimlerle; denizlerimizde, koylarda ve sahillerde ses kirliliği yaratan turistik teknelerin çevresel gürültü limit değerinin sağlanıp sağlanmadığının tespit edilmesi ve özellikle sahilden işitilecek biçimde yükseltilmiş müzik yayını ile tekne içinde bulunan kişilerin eğlenmesi sonucu oluşan gürültünün önlenmesi konusunda sorumluların tedbir almasının sağlanması gerekmektedir.

 Endüstriyel Tesisler İçin Çevresel Gürültü Kriterleri

Madde 21-

 a) Endüstri tesislerinin bulunduğu alana ve  tanımlanan zaman dilimine bağlı olarak endüstriyel çevresel gürültü sınır değerleri L_gündüz ve L_akşam  cinsinden Tablo-6’daki değerleri  aşamaz. Tonal ve ani gürültüler için 5 dB’lik ayarlamalar yapılmalıdır.  Bu değerler Ek-VII Liste A’da sıralanan tesisler için geçerlidir.

 Tablo-6  Endüstriyel   Çevresel  Gürültü Sınır Değerleri

 b) Endüstri tesisinde çalışanların gürültünün olumsuz etkilerinden etkilenmelerini önlemek amacıyla işitme sağlığı açısından Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nca 23 Aralık 2003 tarih ve 25325 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Gürültü Yönetmeliği’nde yer alan kabul edilebilir en yüksek gürültü seviyesinin sağlanması ve yönetmelikte getirilen esaslara uyulması zorunludur.

 c) Endüstri tesisleri içerisinde ve proses ünitelerinde iç mekan toplam gürültü düzeyi  Tablo-11’de verilen sınır değerleri aşamaz.

  d) Bu maddenin (a) ve (c) bendinde verilen  sınır değerlerin aşıldığı durumlarda; endüstriyel makine araç ve gerecin gövdeleri ve egzozları ile yayılan hava kaynaklı seslerin aracın yapısal özelliğine, kaynağın yapı içindeki konumuna ve oturduğu yere ve bağlantılarına, çevredeki ses yansıtıcı diğer yüzeylere ve yapı elemanı aracılığıyla yayılan darbe seslerinin ve mekanik titreşimin ise aracın yapısına, monte edilme şekline operasyon tekniğine, yapılan işe, bakımına ve kullanılan araç adedine bağlı olduğu göz önünde tutularak, kaynak türü ve kaynakta alınabilecek kontrol tedbirleri dikkate alınarak maliyet analizi vb. faktörlerin irdelenmesi sonucunda etkin ve uygulanabilir bir tedbirin alınması ve alınan tedbirlerin etkinliğinin ölçüm ve performans testlerinin yapılması/yaptırılması, performans sonuçlarına ilişkin hazırlanan raporun  Bakanlığa sunulması zorunludur. Gürültü ve titreşimin kaynağında azaltılması için teknik imkanların yetersiz olduğu durumlarda işveren işçilere 1475 sayılı İş Kanunu’nda belirtilen koruyucu giysiler ve gereçleri sağlamakla yükümlüdür.

Şantiyeler için Gürültü Temel Kriterleri

Madde 22-

a) Şantiye faaliyetindeki yapım türlerine ve zaman dilimine bağlı olarak şantiye alanları çevresel gürültü sınır değerleri L_gündüz cinsinden Tablo-7’deki sınırları aşamaz.

 Tablo-7 Şantiye Alanları Çevresel  Gürültü Sınır Değerleri

 b) Kullanılan ekipmanlara bağlı olarak şantiye faaliyetinde ortaya çıkan darbe gürültüsü LAmax  140 dBA’yı aşamaz.

 c) Konut bölgeleri içinde ve yakın çevresinde gerçekleştirilen şantiye faaliyetinin Tablo-7’de verilen gündüz zaman dilimi dışında akşam ve gece zaman dilimlerinde  sürdürülmesi yasaktır. Ancak; tatil günlerinde;  şantiye faaliyetinin kamu yararı ve gürültüden etkilenecek kişilerin hakları da göz önüne alınarak ilgili Belediyeden alınacak özel izinlerle belirlenen sürelerde devam etmesi  mümkündür.

 d) Şantiyelerde inşaatın başlama ve bitiş tarihleri, çalışma saatlerinin ilgili  belediyeden alınacak izinlerde belirtilerek inşaat alanında kolayca görülebilen bir tabelada gösterilmesi faaliyet sahibinin sorumluluğundadır.

 e) Şehir içi yolların ve yerleşim bölgelerinden geçen karayollarının yapım ve onarımları ile bina yıkım işlemleri sırasında doğacak gürültüleri kontrol etmek için gerekli önlemler, faaliyet sahibi  tarafından alınır. Bu önlemlerle ilgili olarak gerekli durumlarda gürültülü makinelerin kullanımı sınırlandırılır veya durdurulur.

 Rekreasyon ve Eğlence Yerlerinin Çevresel Gürültü Temel Kriterleri

Madde 23-

a) Bahçeli gazino, dans salonları, lunaparklar, animasyon ve eğlence merkezleri, fuar, piknik yerleri, açık hava sinemaları, lokantalar, kahvehane ve dükkanlar gibi kamuya açık yerlerde elektronik olarak yükseltilmiş müzik kaynağının kullanımı halinde Tablo-8’de verilen “Kişilerin Etkilenme Düzeyi Sınır Değerleri” göz önüne alınarak bu alanlarda iç ortam gürültü düzeyi  85 dBA’yı, aşamaz.

 b) Diskotek, kulüpler, barlar ve  düğün salonları gibi yerlerde elektronik olarak yükseltilmiş müzik kaynağının kullanımı halinde Tablo-8’de verilen “Kişilerin Etkilenme Düzeyi Sınır Değerleri” göz önüne alınarak bu alanlarda iç ortam gürültü düzeyi  90 dBA’yı, aşamaz. 

 c) Kapalı eğlence yerlerinin dış giriş kapılarının üzerine “ Dikkat: içerideki ses düzeyi insan sağlığına zararlıdır ” şeklinde ışıklı ikaz levhalarının asılması zorunludur.

 d) Bu maddenin (a) ve (b) bendinde belirtilen yerlere,  eğlenmek amacıyla gidenler ve çalışanların işitme sağlığı açısından kabul edilebilir  en yüksek gürültü seviyeleri Tablo-8’deki sınır değerleri aşamaz.. 

 Tablo-8: Kişilerin Etkilenme Düzeyi Sınır Değerleri

 e) Bu maddenin (a) ve (b) bendinde belirtilen eğlence yerlerinin; 31 inci madde Tablo-18’de verilen gürültüye duyarlı faaliyet alanlarının yakınında, eğlence yerlerinden çevreye yayılan gürültü düzeyi, Leq cinsinden ölçülen mevcut arka plan gürültü düzeyini 3 dBA’dan fazla aşamaz; bitişiğinde, alt ve üstünde olması durumunda  Tablo-11’de verilen iç mekan gürültü düzeyleri sağlanacak şekilde  gerekli tedbirler alınır.

 f) Söz konusu eğlence yerlerinin gürültüye duyarlı faaliyet alanlarından uzak yerlerde bulunması durumunda  mevcut arka plan gürültü düzeyini 10  dBA’dan fazla aşamaz. 

 g) (e) ve (f) bendindeki her iki durumdaki fark 125-4000 Hz arasındaki tüm oktav bantlarda sağlanmalıdır.

 h)  A ve C ağırlık kullanılarak ölçülen arka plan gürültüsü düzeyleri ile eğlence yeri gürültüsü düzeyleri ayırt edilemiyorsa ancak işitme ile anlaşılıyor ise; 1/3 oktav bantlar kullanılmalıdır. Bu durumda yükseltilmiş müzik sesleri herhangi bir 1/3 oktav bantta, arka plan gürültü  düzeyini 10 dB’dan daha fazla aşamaz.

 ı) İşletmeci tarafından; rekreasyon ve eğlence yerlerinde çevresel gürültü sınır değerini sağlayacak şekilde gerekli kontrol tedbirlerinin alınması, kaynakta uygulanacak kontrol tedbirlerine rağmen sınır değerlerin sağlanmaması halinde EN 12354-1,2,3,4 standardına göre yapılacak yalıtım hesaplama sonuçları ve TS-EN 140-1,2,3,....10 standardına göre yapılacak ölçüm sonuçlarının Ek-XI’de yer alan limit değerler ile karşılaştırılarak uygun yapı elemanlarının seçilmesi ve uygulamaya konulması işletmecinin sorumluluğundadır.

 i) Yerleşim alanı içerisinde 31 inci madde  Tablo-18’de verilen gürültüye duyarlı faaliyet alanlarının yakınında, bitişiğinde alt ve üstündeki alanlarda açık hava aktivitelerinin (konser, gösteri, miting,tören festival, düğün vb.)  gerçekleştirilmesi yasaktır. Konser, gösteri, miting, tören, festival,düğün vb. aktiviteler, Valilik veya ilgili belediyelerce tahsis edilen yerlerde  ve çevreye yayılacak gürültü düzeyi  Leq cinsinden ölçülen mevcut arka plan düzeyini 10 dBA’dan  fazla aşmayacak biçimde  gerçekleştirilmesi gerekir.

 j) Bu maddenin (b) bendinde belirtilen ve Ek-VII Liste B’de yer alan eğlence yerlerinde; işletme sahibi sürekli dijital gürültü izleme/ölçüm/kontrol monitör kullanımı ile müsaade edilen gürültü seviyesinin aşılmamasını kontrol etmek zorundadır. Dijital sürekli izleme monitörü Türk Standartları Enstitüsü’nce belirlenen “TSEK Kriterleri”ni sağlaması, cihazların temininde  Sanayi ve Ticaret Bakanlığı’ndan alınacak imalat belgesinin aranması, cihazların düzenli kalibrasyonlarının yapılması ve kalibrasyon belgelerinin denetim esnasında yetkililere sunulması zorunludur. Sürekli izleme monitörü özellikleri ve montajının yapılacağı yer, kalibrasyon koşulları vb. özellikleri Bakanlıkça belirlenecektir.

 Yerleşim Alanları ve Yapılar İçin Gürültü Kriterleri

Madde 24-

a) Madde 17, 18, 19, 20 ve  21’de yer alan çevresel gürültü kaynakları için,  gün içerisindeki zaman dilimine bağlı olarak, yerleşim alanı içersindeki çevresel gürültü sınır değerlerinin belirlenmesinde Tablo-9’da verilen düzeltmelerin  kullanılması gerekir.

 Tablo-9: Günün saatlerine göre gerekli düzeltme

 b) Tablo-11’de verilen iç gürültü düzeyleri pencerenin kapalılık durumunu yansıttığından, pencerenin açık olma durumuna göre iç gürültü düzeylerinin belirlenmesinde  Tablo-10’a göre düzeltme yapılması gerekmektedir.

  Tablo-10: Pencere Durumuna Göre İçerdeki Düzeltme

 c) Yerleşim alanı içinde bulunan yapı tiplerine göre kabul edilebilir iç mekan gürültü  düzeyleri için Tablo 11’deki değerlerin sağlanması zorunludur.

  Tablo 11- İç Mekan Gürültü  Sınır Değerleri

Eğitim Tesisleri Alanları	Okullarda derslikler, okul öncesi binaların içi, laboratuarlar, özel eğitim tesisleri, özürlüler tesisler  vb.	35		Ders sırasında	-
	Spor salonu, yemekhane	55			-
	Okul öncesi yatak odaları	30		Uyku sırasında	45
Turizm Yerleşme Alanları	Otel, motel, tatil köyü, pansiyon vb. yatak odası		30